Chris Ware: Amerikaanse vernieuwer van het beeldverhaal die vooral hoge ogen gooit met zijn strip Jimmy Corrigan, over een zielig ventje
Misschien ben ik een oerpessimist
Traditionele striplezers zullen het wellicht op een rennen zetten, maar Chris Ware geldt al jaren als een van de meest vooraanstaande stripauteurs in de VS. Aan de basis ervan staat zijn reeks ACME Novelty Library Company. 'Ware laat met elke nieuwe uitgave opnieuw zien dat hij een van de grote vernieuwers van het moment is', aldus één van de juryleden afgelopen weekend.

Chris Ware   "Het best bewaarde geheim van de stripwereld." In de jaren negentig trachtte Art Spiegelman, de auteur van de holocauststrip Maus, zijn in Chicago gevestigde landgenoot Chris Ware met die flatterende omschrijving op een voetstuk te helpen. Spiegelman kwam met die hulde op de proppen na het lezen van diens semi-autobiografsiche Jimmy Corrigan: the smartest kid on earth, een strip die net als in Maus een getroebleerde vader-zoon relatie onder de loep nam. Het werd de eerste graphic novel die met The Guardian First Book Award ging lopen (in 2001), terwijl The New York Times het omschreef als 'wellicht de grootste prestatie ooit neergezet in deze kunstvorm'.
Ondertussen wordt Ware beschouwd als een van de meest invloedrijke en gereputeerde stripmakers ter wereld. Ware's wat trieste, gekwelde stripmannetje Jimmy Corrigan verscheen in de eerste helft van de jaren negentig voor het eerst als weekstrip in een - zoals de auteur zelf beweert - "erg tolerante en vergevingsgezinde krant in Chicago". De auteur had zich voorgenomen het verhaal in één zomer te voltooien, terwijl de achterliggende idee was dat het hem in staat zou stellen enkele van zijn identiteitsproblemen en onzekerheden uit de wereld te helpen. Zijn alter ego Jimmy Corrigan zou de klus moeten klaren. Het introverte ventje had hij al eerder in een contactadvertentie omschreven als 'five feet eleven and one half inch tall, average weight, hazel/blue-green eyes, natural brown hair and a sparkle to my smile'. Corrigans taak in het boek bestond erin zijn vader onder ogen te komen, die hij al dertig jaar lang niet meer gezien noch gehoord had. Voor de lezer wordt het snel duidelijk dat Ware er afrekent met zijn eigen verleden. Vijf jaar na de eerste Corrigankrabbels blijkt Ware echter nog steeds geen einde noch echt begin aan zijn verhaal te hebben gebreid. En dan plots...wordt het dertig jaar lange stilzwijgen tussen vader en zoon onderbroken door een simpel telefoontje.
   Ware gaf snel toe dat zijn Corrigan verwees naar de eenzaamste periode uit zijn eigen leven. Eenzaamheid en verminking vormen sowieso de hoofdmoot in zijn werk. De absolute leegheid van het bestaan sluipt de kaders binnen en laat de lezer in eerste instantie in miserabele toestand achter. Ware is de eerste om te beweren dat de verteltechniek die hij voor Jimmy Corrigan aanhaalde, een gemakkelijkheidsoplossing was. "Het is niet eens zo moeilijk om je publiek emotioneel bij je verhaal te betrekken", begint hij. "Je zet een wat zielige eenzame man op een bankje, laat hem daar een poosje zitten en in no time wek je bij je publiek medelijden op. Zo simpel is het."

Recht uit het hart
   Hij ziet zijn semi-autobiografische Corriganstrips, die verschenen in erg groot of erg klein formaat, als een soort therapie. "Die helpt me het leven aangenamer te slijten. Soms vind ik er iets van mezelf in terug. Als ik dat dan weken later lees, merk ik dat het leven me soms niet eens zo slechtgezind is en dat ik vaak overdrijf. Misschien ben ik wel een oerpessimist." Los daarvan moet Ware één van de meest introverte tekenaars zijn die de internationale stripscene rijk is. Op festivals glijdt hij bijna onopvallend aan iedereen voorbij, als het even kan mijdt hij de schijnwerpers. Zelfs zijn naam verbergt hij op zijn boekcovers. "Het gaat niet om de auteurs, maar om de inhoud", zegt hij daarover. Nee, in Ware's eigen woorden klinkt het zo: "Ik ben niet het type dat uitbundig en sociaal kan zijn." Volgens Ware komt zijn werk, dat ondertussen is uitgebreid met titels als Quimby the Mouse, Sparky, Big Tex en Rocket Sam, recht uit het hart. De internationale stripscene heeft vooral sinds de eeuwwisseling talloze internationale prijzen veil voor de Amerikaan. Hij is erg aanwezig bij de uitreiking van de belangrijke Harvey- en Eisner Awards in eigen land, terwijl hij in 2003 op het festival van Angoulême voor zijn Jimmy Corrigan de Alph Art voor beste album kreeg. Door collega's uit binnen- en buitenland wordt hij op handen gedragen. In België dweept vooral Ever Meulen met zijn werk. Los van de strip zelf ontwerp Ware ook driedimensionele objecten, en niet enkel diegenen die vaak in The ACME Novelty Library geïntegreerd worden met als bedoeling dat de lezer ze uitknipte om er vervolgens eigenhandig 3D-objecten van te maken. Los daarvan houdt hij zich ook bezig met de vormgeving van boeken van eigen (strip)helden, zoals de covers van de heruitgaven van de klassieke stripreeks Krazy Kat van George Herriman. Ware leende heel wat tekentechnische invloeden, maar ook thematisch smokkelde hij uit diens strip, waar de rode draad de onbeantwoorde liefde is van een wat naïeve kat tegenover een agressieve muis, in zijn eigen werk, zoals Quimby the Mouse en Sparky the Cat. Maar wie verder in Ware's universum stapte, leerde later ook dat het Quimbykarakter ook over het stervensproces van zijn grootmoeder ging, en dat Sparky stond voor de vreselijke splitsing tussen Ware en zijn vriendin.

Geert de Weyer

 

Copyright © De  Morgen   .::.  9 juni 2008

 



Chris Ware